Guna Gunalar Ying Yang Tamas Rajas |
Guna Gunalar Ying Yang Tamas Rajas
948 defa okundu |
Ayurveda bütün organik ve inorganik maddelerin, düşünce, arzu, fikir ve faaliyetlerin belirli niteliklere veya gunalara sahip olduğunu söyler. Hepsi bir niteliği ve onun zıddını içeren 10 çift guna vardır: yavaş ve hızlı, yumuşak ve sert gibi. Görünen evren; varolan herşeyi devamlı olarak yaratan, koruyan ve tahrip eden bu iki zıt gücün oyunu olarak düşünülebilir. Bu kuvvetler, eski Çin rahipleri tarafından yin ve yang olarak; bir üçüncü dengeleyici kuvvet olan sattwa'yı da bunlara ilave ederek tanımlayan Hintli rahipler tarafından ise rajas ve tamas olarak adlandırılır. Bu iki tamamlayıcı kuvvet, tıpkı erkek ve kadın gibi, gece ve gündüz gibi birbirleri için vazgeçilmezdir ve yalnız başlarına varolamazlar. Dünyadaki ve evrendeki her madde görünmeyen seviyede varolan çeşitli sayıdaki dunaların bir göstergesidir. Aşağıdaki guna listesinde gunalar ve insan fizyolojisi ve tridoshaya göre faaliyetlerini görebilirsiniz.
- Soğuk (shita) > vata, kapha < pitta. Kasılma, sersemlik, azalan idrak, korku, donuk duyular yaratır.
- Sıcak (ushna) > pitta; < vata, kapha. Sıcaklık, kızgınlık, kıskançlık, genleşme yaratır; temizleme ve sindirim teşvik eder.
- Yumuşak (mrudu) > pitta, kapha; < vata. Sessizliği, gevşemeyi, sevgi ve özgürlüğü destekler.
- Sert (kathina) > vata, kapha; < vata. Dayanıklılık, destek, disiplin, kasılma, görev yaratır.
- Yağlı (snigdha) > pitta, kapha; < vata. Yağlama, ıslaklık, dayanıklılık, tutku, cömertlik yaratır.
- Kuru (rukhsa) > vata; < pitta, kapha. Kaygı, kabızlık ve kasılmayı arttırır, doku büyümesini yavaşlatır.
- Ağır (guru) > kapha; < vata, pitta. İyileşmeyi, vücut kütlesini teşvik eder; rehavet ve ataleti arttırır.
- Hafif (laghu) > vata, pitta; < kapha. İdrak, hareket, temizlik, mutluluk, sindirim, hafiflik yaratır.
- Donuk (manda) > kapha; < vata,pitta. Gevşeme, sükunet, yavaş hareket yaratır.
- Keskin (tiksna) > vata, pitta; < kapha. Görmeyi, anlamayı, hızlılığı, nüfuz etmeyi teşvik eder.
- Latif (sukshma) > vata, pitta; < kapha. Hafiflik, nüfuz etme, hareket, heyecan yaratır.
- Büyük (sthula) > kapha; < vata, pitta. Ağırlığı, yoğunluğu, anlayış eksikliği ve cehaleti arttırır.
- İnce (slaksma) > pitta, kapha; < vata. Sevgi, beslenme, özümseme, muntazamlığı arttırır.
- Pütürlü (khara) >vata; < pitta, kapha. Kolay kırılma, kayıtsızlık, kuru deri yaratır, sindirimi zayıflatır.
- Hareketsi (sthira) > kapha; < vata, pitta. Destek, sıkışıklık, sebat, kendini birşeye verme ve engellemeyi teşvik eder.
- Hareketli (chala) > vata,pitta; < kapha. Hareket, sinirlilik, huzursuzluk ve değişim yaratır.
- Bulanık (picchila) > kapha; < vata, pitta. İyileşmeyi, yaıpşkanlığı arttırır, niteliği ve algılamayı azaltır.
- Saydam (visada) > vata, pitta; < kapha. Netlik, sükunet, genleşme yaratır.
- Katı (sandra) > kapha; < vata, pitta. Yorgunluğu, tutkuyu, çözülmeyi, sadakati ve akıcı konuşmayı teşvik eder.
- Syvy (drava) > pitta, kapha < vata. Sevgi, birlik, tutku, sindirim ve özümsemeyi teşvik eder.
Her dosha (vata, pitta, kapha) ayrı olarak belirli gunalarla ilişkilidir. Yiyecekler, otlar veya aynı özelliklere sahip diğer maddeler bu doshayı arttırmaya ve hatta iyice fazlalaştırmaya yol açarlar. Mesela, yazın baskın olan özellikler, sıcak, kuru, nüfuz eden ve hafiftir; bunlar pittanınkine benzeyen özelliklerdir. Böylece benzerler benzerleri arttırır kanunuyla, pitta yazları fazlalaşacaktyr. Aynı şekilde sonbaharı yöneten özellikler; rüzgarlı (hareketli), pütürlü, kuru, hafif ve soğuktur, bunlar sonbaharda çoğalmaya meylederken vatanın paylaştığı özelliklerdir.
Kapha soğuk, bulanık, sıvı, ağır ve donuk özelliklerini kışla paylaşır ve beklenildiği gibi insan fizyolojisindeki kapha dosha bu mevsimde artmaya başlar. Eğer kendilerine zıt olan ve belirli mevsimlerde artan maddelerle eşleştirilirse, ilgili doshanın fazlasıyla yaşanması önlenir. Bu ayurvedanın önleyici tedavi programlarının arkasında yatan temel prensiplerden biridir.
Guna kavramını günlük hayatınızda kendinizi ve duygularınızı gözlemleyerek inceleyebilirsiniz. Mesela vanilyalı dondurmayla servis edilen bir büyük dilim elmalı pasta yediğinizde duyuların ve hislerin ne tür bilgiler verdiğini gözleyin. Eğer dikkat bir bütün olarak vücut üzerindeyse; bu belirli yiyeceklerde bulunan shita, mrudu, guru, manda ve sandra gunalarını takiben sükunet, yoğunluk, katılık ve belki de uyku hali deneyimini yaşatacaktır.
Yukarıdaki 20 guna ve onların etkileşimlerini incelersek ayurveda teşhis ve tedavisinin temeli anlaşılabilir. |
